लुम्बिनीको विकासले सारस क्रेनको बासस्थानमा गम्भीर खतरा, संरक्षणकर्मीहरू चिन्तित

लुम्बिनी, जेठ ७ –
बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीमा भइरहेको तीव्र शहरीकरण, अव्यवस्थित विकास र कंक्रीट संरचनाहरूको बिस्तारले दुर्लभ र संकटापन्न अवस्थामा रहेका सारस क्रेनको बासस्थानमा गम्भीर असर पारेको छ। संरक्षणकर्मी र स्थानीय बासिन्दाहरूले यस्ता विकास गतिविधिले जैविक विविधतामाथि विनाशकारी प्रभाव पारिरहेको भन्दै चासो व्यक्त गरेका छन्।

सारस क्रेन, जुन नेपालमा पाइने दुर्लभ चराहरूमा गनिन्छ, मुख्यत: तराईको भिजेको भूभाग, खेतबारी, र खुल्ला जमिनमा बसोबास गर्छ। लुम्बिनी क्षेत्र, जो विगतमा सारसहरूको सुरक्षित आश्रयस्थल मानिन्थ्यो, अहिले ठूला होटल, बाटो विस्तार, र अन्य पूर्वाधार योजनाले भरिएको छ। यसका कारण प्राकृतिक वातावरण तहस–नहस भइरहेको छ।
नेपाल बर्ड कन्जरभेन्सी (Bird Conservation Nepal) का अनुसार, सारस क्रेनको संख्या विगत पाँच वर्षमा उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। चराको प्रजनन क्षेत्र सिधै मानव हस्तक्षेपको कारण नष्ट हुँदै गइरहेका छन्।

संरक्षणकर्मी र विशेषज्ञहरूको भनाइ:
प्रकृति संरक्षणका लागि क्रियाशील अभियन्ता रमेश पौडेल भन्छन्, “लुम्बिनी विकासको नाममा जैविक सम्पदाको विनाश भैरहेको छ। बुद्धको शान्तिको सन्देशसँग मेल खानेगरी प्रकृति र विकासको सन्तुलन कायम गर्नुपर्छ।”उनीहरूले राष्ट्रिय तथा स्थानीय सरकारलाई तत्काल दीर्घकालीन संरक्षण योजना ल्याउन आह्वान गरेका छन्।

मुख्य तथ्यहरू:

• लुम्बिनी क्षेत्रमा तीव्र शहरीकरण

• सारस क्रेनको आवास खण्डित

• संरक्षणकर्मीहरूद्वारा तत्काल कारबाहीको माग

• जैविक विविधतामा नकारात्मक प्रभाव

• बुद्ध भूमि र प्रकृति संरक्षणबीचको असन्तुलन