जनकपुरधाम — मिथिलाको सांस्कृतिक राजधानी, जहाँको हरेक गली, मन्दिर र परम्पराले मैथिली संस्कृतिको सुगन्ध दिन्छ। तर त्यही जनकपुरको हवाई अड्डामा यात्रुहरूलाई आफ्नै मातृभाषा मैथिलीमा स्वागतसम्म पनि गरिँदैन।
यो केवल भाषिक उपेक्षा मात्र होइन — यो सांस्कृतिक अन्याय हो। तर प्रश्न उठ्छ — को जिम्मेवार छ?
को दोषी छ? भाषिक बेवास्ता को कन्धामा?
1. राजनीतिक नेतृत्वको उदासीनता
स्थानीयदेखि केन्द्रसम्मका नेताहरू मिथिला क्षेत्रबाट निर्वाचित भए पनि मैथिली भाषाको अधिकार र सम्मानका लागि ठोस पहल गरेका देखिँदैनन्। भाषालाई “संकटको मुद्दा” होइन, “वोटको सामान” मात्र ठानिएको छ।
2. संस्थागत लापरवाही
जनकपुर एयरपोर्टजस्ता सरकारी निकायहरूले स्थानीय भाषालाई प्रयोगमा ल्याउने नीति बनाउनु पर्नेमा, उनीहरू अझै पनि केवल नेपाली र अंग्रेजीमै सीमित छन्। स्थानीय आवश्यकतालाई बुझ्ने र सम्बोधन गर्ने इच्छाशक्ति नै देखिँदैन।
3. सांस्कृतिक क्लब र संस्था — निष्क्रिय या नियन्त्रणमा?
थुप्रै सांस्कृतिक क्लबहरू, भाषिक आन्दोलन गर्ने समूहहरू जनकपुरमा छन्। तर केही क्लबहरू केवल नाममा सीमित छन् भने केहीमा सिण्डिकेट प्रवृत्ति हावी छ। समाजका नाममा अनुदान त आउँछ, तर भाषाको लागि आवाज उठाउने जोश हराएको छ।
4. जनस्तरको चुप्पी
स्थानीय जनताले पनि बारम्बार यस्ता बेवास्तालाई सहेर बस्ने प्रवृत्ति बनाइसकेका छन्। भाषा र पहिचानको मुद्दामा एकताबद्ध आवाज नउठ्दा यसले सरकारी लापरवाहीलाई सहज बनाएको छ।
